شهریار و بازپروری نشانِگان ایران یک خوانش نشانه‌شناختی فرهنگی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، خراسان رضوی، ایران.

چکیده

این مقاله با رویکرد نشانه‌شناسی فرهنگی، جایگاه دیوان شهریار را در نسبت با سپهر نشانه‌ای ایران می‌کاود. دیوان شهریار در شمار متنهای پرنشانۀ ایرانی است. تعامل او با سپهر نشانه‌ای ایران به دو شیوه است: الف) کاربست نشانه‌های کانونی و پیشینی که تثبیت شده و تشخص هویتی و فرهنگی دارند؛ ب) درآوردن نشانه‌های حاشیه‌ای یا ناشناخته به متن و کشاندن آنها به درون سپهر فرهنگی ایران. مقاله با توضیح چیستی نشانۀ ایران و سپهر نشانه‌ای، به تحلیل فرایند متنی‌کردن (فرهنگی کردن) نشانه‌ها در منظومۀ بلند «سهندیه» پرداخته و تراکم نشانه‌ای و رویکرد شهریار در متنی کردن نشانه‌های معاصرش را نشان می‌دهد؛ برای اثبات مدعای خود، به دیگر اشعار در دیوان شهریار نیز ارجاع می‌دهد. یافتۀ پژوهش آن است که شهریار با آنکه در امر متنی‌کردن نشانه‌های معاصر خود دست بالا را دارد اما به نگاهداشت نظم پایدار در سپهر نشانه‌ای ایران پایبند است؛ او نشانگان محلی و ملی را به هم پیوند زده و دیوانش را به فضایی برای همگرایی چندفرهنگی در یک تاریخ بلند و جغرافیای گسترده تبدیل کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Shahriar and the Recultivation of Iranian Signs A Cultural Semiotic Reading

نویسنده [English]

  • Mahmood Fotoohi
Professor, Department of Persian Language and Literature, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Khorasan Razavi, Iran.
چکیده [English]

This article adopts a cultural semiotic approach to examine the position of Shahriar’s Divan in relation to the Iranian semiosphere. The Divan of Shahriar ranks among Iran’s most sign‑rich texts. His interaction with the Iranian semiosphere takes two forms: (a) the use of canonical, pre‑existing signs that are already consolidated and possess cultural and identity‑marking characteristics; and (b) bringing marginal or unknown signs into the text and drawing them into Iran’s cultural semiosphere. After explaining what constitutes an Iranian sign and the semiosphere, the article analyzes the process of textualization (i.e., culturalization) of signs in the long poem Sahandiyya, demonstrating the semiotic density and Shahriar’s approach to textualizing the signs of his own time. To support its claims, the article also refers to other poems in Shahriar’s Divan. The study finds that although Shahriar has a clear advantage in textualizing the contemporary signs of his era, he remains committed to preserving the stable order of the Iranian semiosphere. He links local and national signs, transforming his Divan into a space for multicultural convergence across a long historical span and a vast geographical expanse.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shahriar
  • Iran
  • Persian poetry
  • semiotics
  • semiosphere

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 09 خرداد 1405
  • تاریخ دریافت: 06 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری: 01 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 23 اردیبهشت 1405
  • تاریخ انتشار: 09 خرداد 1405