نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، خراسان رضوی، ایران.
2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، خراسان رضوی، ایران.
چکیده
تازه های تحقیق
این پژوهش نشان داد که شعر معاصر افغانستان در دهههای 1340 تا 1370 خورشیدی، از کارکرد زیباییشناختی محض فراتر رفته و به ابزار محوری برای کنش سیاسی- اجتماعی و ثبت حافظۀ جمعی تبدیل شده است. در این دوره، شعر به دو قطب متضاد گفتمانی تقسیم گردید. از یک سو، شعر حکومتی وابسته به حزب دموکراتیک خلق که با زبان شعارگونه و نمادهای کلیشهای، در خدمت تثبیت ایدئولوژی رسمی قرار گرفت؛ از سوی دیگر، شعر مقاومت با بهرهگیری از نمادپردازی چندلایه و زبان انتقادی، صدای اعتراض به استبداد، اشغال و خشونت گردید. تمایز ساختاری میان شعر مقاومت داخلی و شعر مقاومت در مهاجرت، از دیگر یافتههای مهم این پژوهش بهشمار میرود. شعر داخلی به سبب سانسور و حضور مستقیم شاعر در متن رویدادها، زبان نمادین، فشرده و چندلایه یافته است، در صورتی که شعر مهاجرت با بیان روشن و خطابی، مضامین غربت و آوارگی را برجسته ساخته است. همچنین تحلیل نقش اتحادیۀ نویسندگان و ترجمههای روسی نشان داد که این نهادها و جریانهای ترجمه، در جهتدهی به گفتمان چپ و بازتولید ادبیات تبلیغاتی نقش تعیینکنندهای داشتهاند.
نوآوری پژوهش حاضر در رویکرد تطبیقی- تحلیلی آن است که با پوشش همزمان دو قطب متضاد شعری و بررسی تأثیر نهادهای فرهنگی و جریانهای ترجمه، تصویر جامع از شعر این دورۀ حساس از تاریخ افغانستان را ارائه کرده است.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
نویسندگان [English]
This study examines how contemporary Persian-Dari poetry reflects political, social, and cultural developments in Afghanistan between the 1960s and the 1990s. It argues that poets responded divergently to these transformations according to their ideological positions: while some aligned with state-sponsored discourse and contributed to the reproduction of official ideology, others articulated resistance through symbolic and multi-layered poetic language. Beyond its aesthetic function, poetry in this period emerged as a significant medium of socio-political engagement and a repository of collective memory. It was also instrumentalized for political propaganda through the translation of Russian literary works and the institutional activities of the Writers’ Union of the People's Democratic Party, whereas independent and dissident poets voiced protest and resistance against dominant power structures. Adopting a historical-analytical approach and drawing on a systematic study of poetic texts alongside relevant historical sources, this study offers a comprehensive and comparatively novel analysis of the representation of political and social events in contemporary Afghan poetry. It advances the field by integrating discursive, linguistic, and socio-historical perspectives within a unified analytical framework, thereby providing a nuanced understanding of the dynamic interplay between poetry, ideology, and historical experience across multiple poetic currents.
کلیدواژهها [English]
', './data/perlit/coversheet/491783631220.jpg'))