نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دانشیار گروه فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تبریز. تبریز. ایران
چکیده
تازه های تحقیق
در اینکه عبارت «داستان را»، در هر معنایی که در نظر گرفته شود، جز در شاهنامه دیده نشده، و یا اگر در سایر متون موجود بوده، توسّط کاتبان و یا شاید مصحّحان معدوم شده، این امکان را که بیش از این در خصوص معنای نخستین و تحوّل یافتۀ آن کنکاش شود، سلب می کند، امّا اگر این تعبیر، خود، برساختۀ فردوسی نبوده باشد، منطقاً، آن گونه که از معنای «داستان» بر می آید، بایست در آغاز، معنای «مثلاً، برای مثال/نمونه، از سر کنایه» داشته بوده باشد و سپس از طریق فرایند دستوری شدگی، از معنای اصلی فاصله گرفته و معنای «حتّی» یافته باشد. در هر حال، به فرض قبول این احتمال ضعیف که این تعبیر ساختۀ فردوسی باشد، نبودِ آن در آثار پس از شاهنامه، به ویژه آثار حماسی که عمدتاً متأثّر از زبان شاهنامه هستند، نکتۀ جالبتوجّهی است.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
نویسنده [English]
Shahnameh contains unique words, expressions, and constructions that often resist straightforward interpretation. These linguistic complexities have frequently led scholars into realms of conjecture, imaginative reconstruction, and aesthetic interpretation—resulting in a spectrum of divergent and sometimes conflicting readings. One such enigmatic expression is dāstān rā, which has traditionally been interpreted to mean “for example,” “as a case in point,” or “figuratively.” However, a closer examination of this phrase within Shahnameh, alongside analogous expressions in other classical Persian texts—such as xod, hame, and fe-l-masal—suggests an alternative, previously overlooked meaning: that of hattâ “even.” In early Persian literature, the explicit use of hattā is rare; instead, these substitute expressions appear to have fulfilled its semantic function. This study presents textual evidence from Shahnameh and other Persian sources up to the 8th century AH, demonstrating that these terms and constructions, beyond their more familiar meanings, were also employed to convey the sense of “even.” Given that the conventional meanings of the term dāstān and the established syntactic roles of the postposition rā in Persian—along with their historical development—fail to account for the intended sense of dāstān rā in the Shahnameh, a fundamental question remains unanswered: does dāstān rā, when used in the sense of “even,” represent a deliberate neologism coined by Ferdowsi, or is it the product of a broader, naturally occurring semantic shift that had already taken shape by his time?
کلیدواژهها [English]
', './data/perlit/coversheet/491783631220.jpg'))