ذهنیت و رویکرد تراژیک در شعر فریدون توللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.

چکیده

فریدون توللی از نخستین شاعران نوپرداز بعد از نیماست که توانسته در جایگاه شاعری صاحب سبک قرار گیرد و هدایت‌گری یک جریان شعری را عهده‌دار شود؛ جریانی که توللی هدایت‌گر آن بوده، تحت تأثیر منظومۀ «افسانۀ» نیمایوشیج تکوین یافته و آن، گونه‌ای شعر تغزلی با مایه‌های رمانتیک است که پس از توللی مورد توجه و پیروی طیفی از شاعران معاصر قرار گرفت. شعر توللی افزون بر شاخصه‌های تغزلی و رمانتیک، واجد قابلیتی تراژیک نیز هست. این امر، نتیجۀ ذهنیت تراژیک توللی و تا حدی برآیند تمایل وی به رمانتیسم سیاه تواند بود؛ زیرا میان مولفه‌های رمانتیسم، خصوصاً رمانتیسم سیاه و تراژدی نسبت‌ و قرابت‌هایی وجود دارد. در این پژوهش، با بهره‌گیری از شیوۀ توصیفی – تحلیلی، ضمن پرداختن به پیوندهای شعر توللی با تراژدی، ابعاد ذهنیتِ تراژیک و چگونگی نمود برخی مولفه‌های تراژدی در شعر توللی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که جنبه‌هایی از شعر توللی با وجوه تراژیک درآمیخته است؛ زیرا او در مواردی خود را در جایگاه یک قهرمان تراژدی قرار داده است؛ قهرمانی که در متن مناسبات عشقی، در موقعیت یک انسان مستأصل و ناکام قرار گرفته و از سر ناگزیری تن به تسلیم و پذیرش شکست در برابر شرایط و احوال اجتناب‌ناپذیر داده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Subjectivity and the Tragic Mode in the Poetry of Fereydon Tavallaly

نویسنده [English]

  • Abbas Baghinejad
Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Urmia Branch, Islamic Azad University, Urmia, Iran.
چکیده [English]

Fereydon Tavallaly stands as one of the earliest modernist poets to emerge after Nima Yushij, successfully establishing a distinctive poetic voice and leading a significant literary movement. The poetic current spearheaded by Tavallaly developed under the influence of Nima Yushij’s seminal poem "Legend" and is characterized as a form of lyrical poetry infused with romantic elements. This trend attracted a generation of contemporary poets who followed in Tavallaly’s footsteps. Beyond its lyrical and romantic qualities, Tavallaly’s poetry also exhibits a profound tragic dimension. This tragic sensibility stems from Tavallaly’s inherently tragic worldview and, in part, from his affinity with dark romanticism—a mode in which the thematic components of romanticism and tragedy are deeply intertwined. This study employs a descriptive-analytical method to explore the connections between Tavallaly’s poetry and the tragic tradition. It examines and analyzes the manifestations of tragic consciousness and the ways in which key elements of tragedy are embedded within his poetic discourse. The findings indicate that Tavallaly’s poetry is deeply interwoven with tragic themes. He positions himself as a tragic hero—a figure who, within the realm of love and human relationships, embodies despair and failure, ultimately surrendering to and accepting defeat in the face of inescapable fate and adverse circumstances.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tavallaly
  • tragedy
  • poetry
  • tragic mentality
  • tragic mode
آشوری، داریوش، (1381)، فرهنگ علوم انسانی. تهران: مرکز.
اخوان ثالث، مهدی، (1372)، حریم سایههای سبز، مجموعه مقالات 1، زیر نظر مرتضی کاخی، تهران: زمستان.
ارسطو، (1343)، فن شعر، ترجمۀ عبدالحسین زرین‎کوب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
اسکولز، رابرت، (1393)، درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات، ترجمۀ فرزانه طاهری، تهران: آگه.
باباچاهی، علی، (1380)، گزارههای منفرد، جلد 2، تهران: سپنتا.
باطنی، محمدرضا، (1387)، فرهنگ معاصر پویا، تهران: فرهنگ معاصر.
براهنی، رضا، (1371)، طلا درمس، سه‎جلدی، جلد دوم، تهران: نویسنده.
بُژه، دیوید‌ام، (1388)، تحلیل روایت و پیشاروایت، ترجمۀ حسن محدثی، تهران: دفتر مطالعات و توسعۀ رسانه‎ها.
بهبهانی، سیمین، (1378)، یاد بعضی نفرات، تهران: البرز.
پاینده، حسین، (1388)، نقد ادبی و دمکراسی، تهران: نیلوفر.
پرهام، مهدی، (1383)، امید در کام نومیدی، تحول طنز و شعر نوگرای فریدون توللی، تهران: آبی.
تبریزی شیرازی، محمدرضا، (1376)، فریدون توللی در ادبیات سیاسی و اجتماعی، تهران: آذین.
تسلیمی، علی، (1387)، گزارههایی در ادبیات معاصر ایران: شعر، تهران: اختران.
توللی، فریدون، (1346)، رها، شیراز: کانون تربیت.
توللی، فریدون، (1353). شگرف، تهران: جاویدان.
توللی، فریدون، (1369)، نافه، تهران: پاژنگ.
حسن‎لی. کاووس، (1383)، گونههای نوآوری در شعر معاصر ایران، تهران: ثالث.
حقوقی، محمد، (1368)، شعر و شاعران، تهران: نگاه.
حقوقی، محمد، (1381)، حد همین است، تهران: قطره.
خلج، منصور، (1379)، درامنویسان جهان، ترجمه و تألیف، جلد اول، تهران: سورۀ مهر.
دستغیب، عبدالعلی، (1389)، تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران، گفتگو: سیدعبدالله سادات‎مدنی، دبیر مجموعه: محمدهاشم اکبریانی، تهران: ثالث.
دیچز، دیوید، (1370)، شیوههای نقد ادبی، ترجمۀ محمدتقی صدقیانی/ غلامحسین یوسفی، تهران: علمی.
زرین‎کوب، عبدالحسین، (1376)، آشنایی با نقد ادبی، تهران: سخن.
سبزیان م، سعید/ میرجلال‎الدین کزازی، (1388)، فرهنگ نظریه و نقد ادبی، انگلیسی- فارسی، تهران: مروارید.
شادمان، سید فخرالدین، (1346)، تراژدی فرنگ، تهران: طهوری.
شفیعی کدکنی، محمدرضا، (1383)، ادوار شعر فارسی، تهران: سخن.
شفیعی کدکنی، محمدرضا، (1390)، با چراغ و آینه، در جستجوی تحول شعر معاصر ایران، تهران: سخن.
شمیسا، سیروس، (1378)، انواع ادبی، تهران: فردوس.
شهباز، حسن، (1371)، تراژدی فاوست و زندگانینامۀ یوهان ولفانگ فن گوته، پژوهش، ترجمه و تفسیر از حسن شهباز، تهران: علمی.
صدری‎افشار، غلامحسین، (1381)، فرهنگ معاصر فارسی، یک‎جلدی، ویراست جدید، تهران: فرهنگ معاصر.
عابدی، کامیار، (1396)، مقدمهای بر شعر فارسی در سدۀ بیستم میلادی، تهران: جهان کتاب.
فرای، نورتراپ، (1391)، تحلیل نقد، ترجمۀ صالح حسینی، تهران: نیلوفر.
فرشیدورد، خسرو، (1382)، در بارۀ ادبیات و نقد ادبی، جلد اول، تهران: امیرکبیر.
کادن، جی‌ای، (1386)، فرهنگ ادبیات و نقد، ترجمۀ کاظم فیروزمند، تهران: شادگان.
لنگرودی، شمس، (1378)، تاریخ تحلیلی شعر نو. چهارجلدی، جلد اول، تهران: مرکز.
میرصادقی، جمال، (1390)، راهنمای رماننویسی، تهران: سخن.
میلر، جی هیلیس، (1384)، پیرامون ادبیات، ترجمۀ علی‎اصغر بهرامی، تهران: نی.
نوری علاء، اسماعیل، (1348)، صور و اسباب در شعر امروز ایران، تهران: بامداد.
نیچه، فریدریش ویلهلم، (1388)، زایش تراژدی از روح موسیقی، ترجمۀ رویا منجم، تهران: پرسش.
نیمایوشیج، (1364)، نامههای نیمایوشیج، به کوشش سیروس طاهباز، با نظارت شراگیم یوشیج، تهران: آبی.
دستغیب، عبدالعلی، (1389)، تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران، گفتگو: سیدعبدالله سادات‎مدنی، دبیر مجموعه: محمدهاشم اکبریانی، تهران: ثالث.
ولک، رنه، (1385)، تاریخ نقد جدید، جلد ششم، ترجمۀ سعید ارباب شیرانی، تهران: نیلوفر.
هیوم، دیوید، (1388)، در باب معیار ذوق و تراژدی، ترجمۀ علی سلمانی، تهران: متن.
دوره 78، شماره 252
پاییز و زمستان 1404
دی 1404
صفحه 263-246
  • تاریخ دریافت: 21 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری: 22 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش: 25 تیر 1404
  • تاریخ انتشار: 01 دی 1404