تحلیل فرایند بسط معنایی گفتمان در مخزن‌الاسرار نظامی (با تکیه‌بر نظریۀ روش سازی معنایی ونسان ژوو)

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران.

10.22034/perlit.2021.47330.3133

چکیده

تعمق در بوطیقای روایتِ مخزن‌الاسرار نظامی نشان می‌دهد که کلیت ساختار این اثر، گفتمانی مشتمل بر بیست مقاله با موضوعات متنوع است که شاعر در هر مقاله برحسب گفتمانی اخلاقی- دینی به طرح موضوعاتی نظیر آفرینش، جایگاه انسان، ارزش سخن، بی‌اعتباری دنیا و...پرداخته است. از دیدگاه نشانه - معناشناسی آنچه در این گفتمان مهم به نظر می‌رسد، روش چینش و توسعۀ معنایی کلام شاعر است، چراکه در هر مقاله از کلیات شروع کرده و به‌تدریج – به‌خصوص در ابیات پایانی هر مقاله-، سخن خود را با هنرمندی به سمتی می‌برد که سپسِ آن حکایتی مرتبط با موضوع و معنای گفتمان مقاله می‌آورد و با این کار علاوه بر معنای تازه بخشیدن به گفتمان، بستری برای ایجاد بسط و اثبات معنایی گفتمان فراهم می‌آورد. هدف پژوهش حاضر تحلیل فرایند بسط و اثبات معنا در گفتمان مخزن‌الاسرار است، بنابراین نگارنده جهت اثبات ادعاها و همچنین علمی‌کردن نتایج کار، از نظریۀ «روش سازی معنایی» ونسان ژوو (1997) مدد گرفته است. نتایج پژوهش حاضر که به شیوه توصیفی- تحلیلی فراهم آمده نشان می‌دهد که نظامی در مخزن‌الاسرار در هر مقاله ابتدا اطلاعاتی کلی در یک گفتمان با فضای خاص می‌آورد، سپس با محدود کردن دامنۀ کلام، سخن خود را به حکایتی متصل می‌کند که مضمون آن با ارزیابی یک شخصیت داستانی، مؤید و بسط دهندۀ معنا و مضمون گفتمان در آن مقاله است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis of the process of semantic expansion of discourse in the repository of military secrets (Based on Vincent Zhou's theory of semantic methodology)

نویسنده [English]

  • fazlollah khodadadi
Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
چکیده [English]

Contemplation on the narratives of the military secret reservoir shows that the whole structure of this work is a discourse consisting of twenty articles on various topics. .Paid. From the point of view of sign-semantics, what seems important in this discourse is the method of arrangement and semantic development of the poet's words, because in each article he starts from generalities and gradually - especially in the final verses of each article - moves his speech towards the artist. Which then brings an anecdote related to the subject and meaning of the discourse of the article, and in doing so, in addition to giving new meaning to the discourse, provides a platform for the expansion and proof of the meaning of the discourse. The purpose of this study is to analyze the process of expansion and proof of meaning in the discourse of the repository of secrets, so the author has used the theory of "semantic methodology" by Vincent Zhou (1997) to prove the claims and also to scientifize the results. The results of the present study, which are provided in a descriptive-analytical manner, show that in the article, the system in the repository of secrets first brings general information in a discourse with a specific space, then by limiting the scope of speech, connects its speech to an anecdote. A fictional character confirms and expands the meaning and content of the discourse in that article.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Meaning Production
  • Semantic Expansion
  • Semantic Methodology
  • Repository of Secrets
  • Vincent Zhou
 
1)      اکو، امبرتو. (1369)، «تحلیل ساختار ادبی»، ترجمۀ محمدرضا شفیعی کدکنی، مجلۀ کلک، ش9، صص: 26-34.
2)      انزابی‌نژاد، رضا. (1385)، گزیدۀ مخزن‌الاسرار، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
3)      بیکهام، جک. ام. (1388)، صحنه و ساختار در داستان، ترجمۀ پریسا خسروی سامانی، تهران: رسش.
4)      حق‌شناس، علی‌محمد. (1383)، «آزادی و رهایی در زبان و ادبیات»، مطالعات و تحقیقات ادبی، سال اول، ش3، صص: 39-58.
5)      داودی مقدم؛ فریده. (1393)، «تحلیل نشانه – معناشناسی گفتمان در قصۀ یوسف ع»، آموزه‌های قرآنی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره20، صص: 175-192.
6)      ریپکا، یان. (1373)، تاریخ ادبیات ایران، ترجمۀ عیسی شهابی، تهران: علمی فرهنگی.
7)      ژوو، ونسان. (1394)، بوطیقای رمان، ترجمه نصرت حجازی، تهران: علمی فرهنگی
8)      شادروی‌منش، محمد و محمد محمودی. (1399)، «شکوفایی نقد ادبی در دهۀ بیست»، ادب پارسی معاصر، سال دهم، ش2، صص: 155-129.
9)      شعیری، حمیدرضا و ترانه وفایی. (1388)، راهی به نشانه- معناشناسی سیال با بررسی مورد ققنوس نیما؛ تهران: علمی و فرهنگی.
10)  ----، -----. (1383)، «معناشناسی تعامل»، فرهنگ اندیشه، ش12، صص:200-217.
11)  -----، -----. (1391)، مبانی معناشناسی نوین، تهران: سمت.
12)  ------، -----. (1395)، نشانه معناشناسی ادبیات، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
13)  -----، -------. (1388)، «از نشانه‌شناسی ساختگرا تا نشانه- معناشناسی گفتمانی»، فصلنامه نقد ادبی، س2، ش8، صص33-51.
14)  عباسی، علی. (1393)، روایت‌شناسی کاربردی، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
15)  فلاح، ابراهیم و شفیع‌پور، سجاد. (1398)، «تحلیل روایت موسی و سامری بر پایۀ نشانه معناشناسی گفتمانی»، جستارهای زبانی، دوره10، ش1، صص25-50.
16)  مولانا، جلال‌الدین محمد. (1391)، مثنوی، به تصحیح کریم زمانی، تهران: اطلاعات.
17)  میرصادقی، جمال. (1382)، ادبیات داستانی، تهران: سخن.
18)  نظامی، یوسف بن الیاس. (1373)، کلیات نظامی، تهران: امیرکبیر.
19)  وود، مونیکا. (1388)، توصیف در داستان، ترجمۀ نیلوفر اربابی، تهران: رسش.