نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران.
چکیده
تازه های تحقیق
ماه عسل شهربانو، جهانی میسازد که در آن زنبودن یک وضعیت زیسته است؛ وضعیتی که همزمان در بدن، ذهن و روان شخصیتها تنیده شدهاست. ازاینرو، این اثر امکان خوانش انتقادی از مسیرهای مختلف، از تجربۀ زیستی گرفته تا وضعیت فرهنگی، را فراهم میکند. در ماه عسل شهربانو، بدن فقط یک واقعیت طبیعی نیست، بلکه محل اعمال قدرت، کنترل و معناگذاری اجتماعی است. تجربههای زیستی (بارداری، همبستری و حتی پوشش)، بهسرعت از سطح بدنی عبور میکنند و به ابزار قضاوت، مهار و ارزشگذاری بدل میشوند. بدن زن، بدنی است که بار معنا، ترس، شرم و اطاعت را حمل میکند. در ساحت زبانی، نویسنده زبان را بهعنوان یکی از ابزارهای تعیینکنندۀ شخصیتپردازی و بازنمایی بهکار میگیرد. زبان زنان در این اثر یکدست نیست، بلکه هر زن صدای خاص خود را دارد و این تنوع زبانی جریانگرفته از دایرۀ واژگانی متفاوت، ضربالمثلها، لحن و لهجه حامل معناست و تأثیر تجربۀ زیسته را در زبان نشان میدهد. نویسنده، با برجستهکردن تفاوتهای زبانی، صدای زنان را در متن برجسته میکند. در سطح روانی، رمان تصویری از فرسودگی روانی زن ارائه میدهد. زنان وقتی در نقشهای تحمیلیشان حل میشوند، فاصلهای غیرمنطقی را میان خود و نقششان احساس میکنند و ناگزیر میشوند با ساختار قدرت انطباق یابند. تجربههای روانی زنان در این داستان مانند فراموشی، انکار تجربۀ بدنی، درونیسازی هنجارها و پناهبردن به خرافه، واکنشهای روانی به زیست محدود، کنترلشده و ناامن زن هستند. در این رمان، فرهنگ، مهمترین نیروی ساماندهندۀ زندگی زنان است. ازدواج و ضرورت آن، کنترل بدن، حذف اجتماعی، وابستگی مالی و سایر نابرابرایهای اجتماعی، در قالب هنجارهای فرهنگی بازنمایی میشوند. درعینحال، نویسنده، هنجار غالب را طبیعیسازی نمیکند، بلکه با روایت جزئیات روزمره، چگونگی بازتولید این هنجارها را نشان میدهد. الگوی فرهنگی بیشترین بسامد را دارد؛ چون رمان بهطور پیوسته بدن، زن، ازدواج، آبرو، خانواده، سنت، سیاست و تاریخ را در قالب هنجارهای مسلط بازنمایی میکند. زیست زنانه تقریباً همیشه در نسبت با فرهنگ تعریف میشود و بیشترین فشار، تعارض و کشمکش از دل ساختارهای فرهنگی بر زنان وارد میشود. همپوشانی الگوها در ماه عسل شهربانو، اجتنابناپذیر است، زیرا تجربههای زنان داستان، در سطحی چندلایه بازنمایی میشوند؛ به همین دلیل بعضی از نمونهها بهطور همزمان در بیش از یک لایه قابلتحلیلاند. این خوانش نشان میدهد که ماه عسل شهربانو، بیش از آنکه روایتی از زندگی فردی زنان باشد، بازنمایی چندلایهای از تجربههای زنانه در ساحتهای گوناگون است و به فهم بخشی از وضعیت زندگی زن ایرانی در دورۀ تاریخی مشخصی کمک میکند.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
نویسندگان [English]
Elaine Showalter's four-dimensional model is a woman-centered approach based on examining women's lived experience in four domains: biological, linguistic, psychological, and cultural. Showalter has coined the term "gynocriticism" for this critique. Shahrbanoo's Maheasal, the third work in Mahshid Amirshahi's Mothers and Daughters quartet, is very suitable for reading with this approach, as it deals with various aspects of women's lives. Shahrbanoo's Honeymoon, in this research, is criticized using qualitative analysis and library and document studies to extract and examine its noteworthy features regarding women. The results of the research show that in the biological model, the female body is the starting point of many crises that cross the cultural corridor. The linguistic model in this work is stylistically decisive and the language of each character is his signature. In the psychological model, the author reveals the hidden suffering of women by constantly referring to their psyche. The cultural model has the highest frequency, which narrates the social and historical context of domination over women. Shahrbanoo's Honeymoon is a narrative of women who live at the intersection of body, mind, culture, and language. Amirshahi shows that women's lives are not accidental, but the product of a network of social relationships. The novel's impact lies in the simultaneity of four latent patterns that together create a multilayered image of Iranian women.
کلیدواژهها [English]
', './data/perlit/coversheet/571790451072.jpg'))