نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، خراسان رضوی، ایران.
چکیده
تازه های تحقیق
اگرچه شهریار بیشتر به غزلسرایی مشهور است اما دیوان او مشتمل است بر ژانرهای دیگری نیز که هرکدام بخشی از هویت شاعری او را معرفی میکنند. شایسته نیست که ابعاد وجودی شاعران را به یکی از آنها تقلیل دهیم. وزن بهعنوان یکی از عناصر اصلی شعر، قابلیت بیان مضامین متعدد و متنوع را دارد و انحصار یک وزن برای یک ژانر (مثلاً متقارب برای حماسه) یا مضمون نادرست است. شهریار نشان داده که چطور میتوان از اوزان مختلف در ژانرهای مختلف و برای بیان مضامین متعدد و متنوع بهره گرفت. قدرت او هم در انکشاف و اکتشاف قابلیتهای معناپردازی اوزان و هم در فعلیت بخشیدن به آن قابلیتها چنان و چندان است که بتوان او را یکی از شاعران شاخص در این زمینه به شمار آورد. توانایی خاص او در ژانر غزل است اما در ژانرهای قصیده، قطعه، رباعی/دوبیتی و مثنوی نیز طبعآزمایی کرده و تا آنجا که به وزن شعر مربوط میشود عمدتاً موفق بودهاست. او با خروج از کلیشههای رایج در مورد ژانرها، سعی میکند نشان دهد که هر ژانری و هر وزنی قابلیتهایی برای بیان زمینههای معنایی–عاطفی متعدد و متنوع دارد که کار شاعر کشف آنهاست. شاعران بزرگ کاشفان قابلیتهای بیانی اوزان عروضی هستند.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
نویسنده [English]
In the view of classical literary scholars, meter has traditionally been regarded as the distinctive feature that separates poetry from prose. In his interviews, Shahriar explicitly affirmed this perspective, maintaining that a text devoid of meter cannot be considered true poetry. This study seeks to address three essential questions concerning the prosodic characteristics of Shahriar’s verse. The first question concerns the overall frequency and distribution of metrical patterns both across his entire Diwan and within individual poetic genres. The findings reveal a considerable diversity of metrical forms in his works. Excluding Shahriar’s free verse poetry—which lies beyond the scope of this study—he employs thirty‑eight distinct classical meters. The highest number of these meters appears in his ghazals, whereas the lowest occurs in his masnavis. The second question investigates the extent of metrical variation within each genre. Shahriar’s choice of meter in each genre reflects genre-specific considerations: certain meters are more frequently used due to thematic and structural appropriateness, while others appear less often. Each genre is examined individually to reveal its metrical tendencies. The third question explores whether there is an intrinsic relationship between meter, theme, and genre—specifically, whether particular meters or genres are inherently suited to express certain themes. Our analysis demonstrates that such intrinsic correlation does not exist; rather, it is poets themselves who, through creative exploration and discovery, actualize the latent emotional and semantic potentialities of various meters. The art of poetry thus lies in revealing and realizing these capacities. Based on his diverse poetic experience, Shahriar proves to be a remarkable discoverer of such metrical possibilities. This article aims to highlight and substantiate Shahriar’s distinctive ability in this regard.
کلیدواژهها [English]
', './data/perlit/coversheet/491783631220.jpg'))