نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تبریز

2 عضو هیات علمی دانشگاه تبریز

10.22034/perlit.2022.45453.3065

چکیده

میرزا محمّدرضا چلبی تبریزی؛ از سخنوران ایران و از فارسی‌گویان توانای آذربایجان در سدۀ یازدهم هجری و از مصاحبان و دوستان صائب تبریزی است. تذکره‌‌های عصر صفوی، عمدتاً اطّلاعات یکسان، پراکنده‌، آشفته و غیرمنسجمی دربارة صاحب ترجمه به دست می‌دهند. همین قدر دانسته است که او به عنوان یکی از فارسی‌گویان آذربایجان در عصر صفوی، همچون بسیاری از سخنوران همروزگار خود، رحل اقامت‌ در دیار هندوستان افکنده و در آن دیار قرابتی با دربار ذوالفقارخان؛ حاکم دست نشانده گورکانیان هند در قندهار به هم رسانیده است. تنها اثر باقیمانده از این سخنور گمنام آذربایجان، دیوان اشعار او شامل 483 غزل، 94 رباعی، 50 تک بیت و یک قصیده است که تاکنون اقدامی برای تصحیح آنها صورت نگرفته است. باید گفت آثار گویندگان شعر فارسی، به دلیل دامنة وسیع و کارکرد گستردة آن، در طول زمان‌های مختلف، دچار تغییر شده است. یکی از این آثار ارزشمند، دیوان اشعار چلبی تبریزی است. از مجموعه اشعار چلبی، چهار نسخه خطی در کتابخانه ملّی ایران، کتابخانة مجلس شورای اسلامی، کتابخانة آیت‌الله‌العظمی گلپایگانی قم و نسخة انستیتوی آثار خطی تاجیکستان موجود است. همچنین جُنگ خطّی سفینة صائب متضمّن تعدادی از سروده های پراکنده این شاعر است. معرّفی احوال و آثار این شاعر گمنام شعر فارسی به جامعة ادبی و شناساندن نسخه های خطّی موجود از دیوان اشعار او، به همراه بررسی و تبیین مختصات سبکی و ویژگی های زبانی و ادبی شاعر و ارائه شواهدی از نشانه های سبک هندی در آثار او، مهمترین رسالت‌ این پژوهش تلقی می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A study of the poetry and style of Chalabi Tabrizi and the introduction of the manuscripts of her divan

نویسنده [English]

  • ahmad farshbaf 2

2 Faculty member of Tabriz University

چکیده [English]

Mirza Mohammad Reza Chalabi Tabrizi; He is one of the speakers of Iran and one of the capable Persian speakers of Azerbaijan in the 11th century AH and one of Saeb Tabrizi's interviewers and friends. Safavid memoirs mostly provide the same, scattered, chaotic and incoherent information about the translator. He also knows that as one of the Persian speakers of Azerbaijan in the Safavid era, like many of his contemporaries, he settled in India and in that land he was related to the court of Zulfiqar Khan; The ruler of the Indian Gurkhans has brought Kandahar together. The only surviving work of this anonymous speaker of Azerbaijan is his collection of poems including 483 lyric poems, 94 quatrains, 50 single verses and an ode, which have not been corrected so far. It should be said that the works of Persian poets have changed over time due to their wide range and wide function. One of these valuable works is the poetry collection of Chalabi Tabrizi. From the collection of Chalabi's poems, four manuscripts are available in the National Library of Iran, the Library of the Islamic Consultative Assembly, the Library of the Grand Ayatollah Golpayegani of Qom, and the copy of the Institute of Manuscripts of Tajikistan. The linear battle of Saeb's ship also includes a number of scattered poems of this poet. Introducing the condition and works of this anonymous poet of Persian poetry to the literary community and introducing the available manuscripts of his poetry collection,

کلیدواژه‌ها [English]

  • Poetry of the Safavid period
  • Chalabi Tabrizi
  • poetic style
  • manuscript
  • correction