دانشگاه تبریز زبان و ادب فارسی (نشریه سابق دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز) 2251-7979 79 253 2026 06 22 Contemplation on Verses from Attar's Manteq al Tayr تأملی بر بیت‌هایی از منطق‌الطیر عطار 135 155 21302 10.22034/perlit.2025.69045.3851 FA جمیله اخیانی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران امیر مومنی هزاوه دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Journal Article 2025 09 07 Attar's Manteq al Tayr is one of the most important mystical works of Persian literature; the existence of numerous manuscripts, the multiple revisions of this book, and its translation into different languages all indicate its special importance. The two Corrections of Manteq al Tayr, one by the capable hand of Professor Shafi'i Kadkani, which is accompanied by detailed annotations, and the other by Professors Abedi and Purnamdarian, and their explanations of the verses, have resolved many of the book's ambiguities and difficulties. Despite the valuable commentaries in these two books, as well as some other studies that have addressed the difficulties of the verses of Manteq al Tayr, the meaning presented for some verses is not very convincing, and it seems that there is still room for discussion about them. In the following article, a number of these verses, which the authors believe require further scrutiny, have been reviewed and criticized. Accordingly, an attempt has been made to first explain the inaccuracy or inadequacy of the explanations of these verses and then to present a more precise meaning for them with the help of evidence from Attar himself and other Persian literary texts. منطق الطیر عطار یکی از مهم‌ترین آثار عرفانی ادب فارسی است. وجود نسخه ‎های خطی متعدد، تصحیح چندبارۀ‎ این کتاب و ترجمۀ‎ آن به زبان‎ های مختلف، نشان از همین اهمیت ویژه دارد. دو تصحیح اخیر منطق ‎الطیر یکی به دست توانای استاد شفیعی کدکنی که با تعلیقات مفصل همراه است و دیگر تصحیح استادان عابدی و پورنامداریان و توضیحات آن‌ها بر ابیات، بسیاری از ابهام‎ها و دشواری‎های کتاب را برطرف کرده‌است. با وجود تعلیقات ارزشمند این دو کتاب و نیز برخی پژوهش‎ های دیگری که به رفع دشواری ‎های بیت‎های منطق ‎الطیر پرداخته ‎اند، معنای ارائه ‎شده برای برخی بیت‎ ها چندان قانع‎ کننده نیست و به نظر می‎رسد هنوز جای بحث در بارۀ‎ آن‌ها باقی است. در مقالۀ‎ پیش رو، تعدادی از این بیت‎ ها که به گمان نویسندگان نیازمند تدقیق بیشتر است، بازنگری و مورد نقد و بررسی قرار گرفته‌است. بر این اساس کوشش شده‌است ابتدا نادرستی یا نارسایی توضیحات این بیت‎ها تبیین شود و سپس به کمک شواهدی از خود عطار و نیز دیگر متون ادب فارسی، معنای دقیق‎تری برای آن‌ها ارائه شود.

https://perlit.tabrizu.ac.ir/article_21302_db59d2c9451a27de9c1ab05b2adfe1b6.pdf